Resmi Gazete
Tarih ve sayısı 25/11/1983 -
18232
Yönetmeliğin Amacı Bu Yönetmeliğin
amacı kan ve kan ürünleri ile ilgili
faaliyette bulunan kan merkezleri, kan
istasyonları, kan ürünleri üretim
laboratuvarlarının açılması,
çalışma ve denetimi ile bunların
bağlı olduğu kamu kurum ve
kuruluşlarının, gerçek ve özel
hukuk tüzel kişilerinin uymakla zorunlu
olduğu esaslar, kan teminini kanın
dağıtımını ve kanın
israfını önleyici eğitim
hizmetleri ve faaliyetlerini düzenlemektir
Y
ö n e t m e l i ğ i n T a
m M e t n i
B İ R İ N C
İ B Ö L Ü M
(Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar)
Amaç
Madde 1 - Bu Yönetmeliğin amacı
kan ve kan ürünleri ile ilgili faaliyette
bulunan kan merkezleri, kan istasyonları,
kan ürünleri üretim laboratuvarlarının
açılması, çalışma ve
denetimi ile bunların bağlı
olduğu kamu kurum ve kuruluşlarının,
gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin
uymakla zorunlu olduğu esaslar, kan
teminini kanın dağıtımını
ve kanın israfını önleyici eğitim
hizmetleri ve faaliyetlerini düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Yönetmelik kan ve kan ürünleri
ile ilgili faaliyette bulunan kamu kurum ve
kuruluşlarını gerçek ve özel
hukuk tüzel kişilerini kapsar.
Hukuki
Dayanak
Madde 3 - Bu Yönetmelik 2857 sayılı
Kan ve Kan Ürünleri Kanununun 8 inci maddesi
uyarınca hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 - Bu Yönetmelikte geçen
deyimlerden;
"Bakanlık", Sağlık ve
Sosyal Yardım Bakanlığını,
"Kurul", 2857 sayılı Kan
ve Kan Ürünleri Kanununun 5 inci maddesinde
belirtilen temsilcilerden oluşan Danışma
Kurulunu,
"Tam İnsan Kanı", uygun
bir antikoagülan madde ile karıştırılmış
insan kanı,
"Çok Taze Kan", alınışından
itibaren 24 saat geçmemiş kanı,
"Taze Kan", alınışından
itibaren 7 günden az zaman geçmiş kanı,
"Normal Kan", alınışından
itibaren etiketindeki son kullanma tarihi geçmemiş
kanı ifade eder.
İ
K İ N C İ B Ö L Ü M
(Kan ve Kan Ürünleri Danışma
Kurulu)
Kan ve Kan Ürünleri
Danışma Kurulu
Madde 5 - Ülke düzeyinde kan proğramını
tesbit etmek, sağlık planlamasına
uygun olarak kan ve kan ürünleri çalışma
ve uygulamalarının geliştirilmesini
sağlamak ve bu konuda karşılaşılan
sorunların çözüm yollarını
belirlemek amacıyla istişari
mahiyette görüşlerini belirtmek üzere
Kan ve Kan Ürünleri Danışma
Kurulu, kurulmuştur.
Kuruluşu
Madde 6 - Kan ve Kan Ürünleri Danışma
Kurulu Bakanlık Müsteşarının
başkanlığında, Tedavi
Hizmetleri Genel Müdürü ve Milli Savunma
Bakanlığı, Sosyal Sigortalar
Kurumu, Gülhane Askeri Tıp Akademisi,
Ankara'daki tıp fakültelerinin birer
temsilcisi ile Türkiye Kızılay
Derneği ve Bakanlıkça kan ve kan ürünleri
alanında seçilen uzman üçer
temsilciden oluşur.
Bakanlık Müsteşarı ve Tedavi
Hizmetleri Genel Müdürü kurulun tabii üyesi
olup, diğer üyelerin üyelik süresi
üç yıldır. Süresi dolan üye
tekrar üyeliğe seçilebilir.
Bakanlıkça geçerli mazereti olmaksızın
üyelik süresi içerisinde iki defa toplantılara
katılmayan veya toplantı süresince
devamsızlığı görülen üye
üyelik niteliğini kaybeder. Bakanlık
durumu bir ay içerisinde üyenin bağlı
olduğu kuruluşa bildirir ve bir ay içerisinde
başka bir üye tesbit edilmesini ister.
Kurulun
Çalışma Esas ve Usulleri
Madde 7 - Kurul yılda en az iki
defa Nisan ve Ekim aylarında salt çoğunlukla
toplanır ve kararlar üçte iki çoğunlukla
alınır. Bakanlık gerektiğinde
Kurulu toplantıya çağırabilir.
Kurulun sekreterya hizmetleri Bakanlık
Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünce
yürütülür.
Toplantı çağrıları,
toplantı tarihinden en az onbeş gün
önce üyelere gündemle birlikte yazılı
olarak bildirilir. Toplantıya katılanların
üçte iki çoğunluğunun isteği
üzerine kurul, görevleri ile ilgili gündem
dışı konu hakkında görüşme
yapabilir.
Kurulda alınan kararlar karar defterine
yazılır ve üyelere imzalattırılır.
Toplantı süresi, gündemde yer alan
konular gözönüne alınmak suretiyle
Bakanlıkça tesbit olunur. Üyelerin
toplantı süresince toplantıya iştiraki
zorunludur.
Ü Ç Ü N C
Ü B Ö L Ü M
(Kan Merkezleri ve Kan İstasyonları)
Kan
Merkezleri
Madde 8 - Kan Merkezleri tıbbi
tedavi ve araştırmalarda kullanılmak
üzere kanın alındığı,
labora- tuvar testlerinin uygulandığı,
muhafaza ve dağıtımının
yapıldığı, kan ürünlerinin
üretildiği kuruluşlardır.
Kan
İstasyonları
Madde 9 - Kan İstasyonları
ihtiyacını esas itibariyla belli kan
merkezlerinden sağlayan, gerekti- ğinde
tıbbi tedavide kullanılmak üzere
kan alma - dağıtım işlemi
yapabilen ihtiyacı dışındaki
kanı da en yakın kan merkezine gönderen
daha küçük kuruluşlardır.
Açma
Zorunluğu
Madde 10 - Tıp Fakülteleri ile
kamu kurum ve kuruluşlarının eğitim
hastaneleri, Türkiye Kızılay Derneği
ile Bakanlıkça tesbit edilen yataklı
tedavi kurumlarında kan merkezleri; yine
Bakanlıkça tesbit edilen diğer
yataklı tedavi kurumlarında kan
istasyonları açılması
zorunludur.
Kan
Merkezlerinin Tipleri
Madde 11 - Kan Merkezleri A ve B tipi
olmak üzere iki çeşittir.
A tipi Kan Merkezi; Geniş ölçüde kan
alımı ve dağıtımı
yanısıra rutin kan muayeneleri ile
birlikte daha teferruatlı laboratuvar
test ve araştırmalarına da yer
veren kan merkezidir. Bu merkezlerde çeşitli
test serumları hazırlanabilir ve kan
ürünleri üretimi de yapılabilir.
B tipi Kan Merkezi; Yeterli ölçüde kan üretimi
yanında rutin laboratuvar testleri ve bu
arada Coombs, antijen titrasyonu gibi
deneylere de yer veren, ABO ve gerekli test
serumlarını da bizzat hazırlayabilecek
nitelikte olan kan merkezleridir.
Kan Merkezi açma zorunluğu olan kurum ve
kuruluşların hangi tip kan merkezi açacağı
Bakanlıkça belirlenir.
Kan
Merkezlerinde Bulunması Gerekli Personel
Madde 12 - Kan Merkezlerinde aşağıda
sayılan personelin bulunması
zorunludur.
1 - A tipi kan merkezlerinde
Müdür: Kan Transfüzyonu alanında en az
bir yıl tecrübesi bulunan hekim veya
uzman hekim,
Laboratuvar uzmanı: Kan transfüzyonu
serolojisinde en az bir yıl tecrübesi
bulunan uzman hekim,
Gezici Ekip Hekim: Kan Transfüzyonu konusunda
eğitilmiş yeterli sayıda hekim
veya uzman hekim,
Diğer Personel: Hekim nezaretinde
merkezde veya gezici ekipte kan alınmasında
görevlendiri- lecek yeterli sayıda yardımcı
sağlık personeli ve Sağlık
personeli,
2 - B tipi Kan Merkezlerinde
Personel kadro ve nitelikleri A tipi kan
merkezlerindeki gibidir.
Gezici ekip hekimliğinin müdür tarafından
yapılması halinde ekip hekimi
bulundurulması zorunlu değildir.
Kan
Merkezlerinde Bulunması Gerekli Bölümler
Madde 13 - Kan Merkezlerinde aşağıda
sayılan bölümler bulunur.
1 - A tipi kan merkezlerinde
a) Kabul kısmı: Yeterli genişlikte
ve rahat şekilde döşenmiş bir
kabul yeri,
b) Muayene kısmı: Kan vericilerin
yatırılarak muayene edilebilecekleri
özel bir muayene odası,
c) Kan alma salonu: Kan Merkezlerinin faaliyet
durumuna göre kan alınabilmesini sağlayacak
yeterli somyası bulunan ve ortam ısısını
uygun tutabilen nitelikte bir salon,
d) Canlandırma odası: Kan alımı
sırasında meydana gelebilecek
reaksiyonların önlenmesinde kullanılacak
ilaç, araç ve gereçlerin bulunduğu
odadır,
e) Kan grup ve tiplerini tayin laboratuvarı,
f) Bakteriyoloji laboratuvarı,
g) Araştırma laboratuvarı,
h) Yıkama ve sterilizasyon kısmı,
ı) Kobaylık,
i) Soğuk oda (+4° -20° c)
j) Malzeme deposu,
k) Büro kısımları,
l) Arşiv ve kütüphane,
m) Gerektiğinde çalıştırılmak
üzere fraksinasyon laboratuvarı ve
ilgili kısımlar.
2 - B tipi kan merkezlerinde;
Kobaylık, araştırma laboratuvarı
ve franksinasyon laboratuvarları kısımları
hariç A tipi kan merkezlerindeki diğer kısımlar.
Kan
Merkezlerinde bulundurulması zorunlu araç
ve gereçler
Madde 14 - Kan Merkezlerinde aşağıda
sayılan araç ve gereçler bulunur.
1 - A Tipi Kan Merkezlerinde
Soğuk oda gereç ve donatımı,
Test serumları, kan muhafazası ve
kan vericilerine ikram malzemesi için gerekli
sayıda buzdolabı,
Bir adet Dipfriz,
Yeterli sayıda ayarlı bakteriolojik
etüv,
Yeterli sayıda ayarlı su banyoları,
Benmari,
Yeterli sayıda mikroskop,
Maksada yeterli otoklav,
Yeterli derecede kapasiteye sahip damıtık
su cihazları,
PH metre,
Fotoelektrik Kolorimetre,
Hassas terazi,
Yeteri kadar adi terazi ve baskül,
Elektroforez cihazı,
600 cc. lik kan şişeleri için
santrifüj
Laboratuvar testleri için yeteri kadar
santrifüj
Spektrofotometre,
Kan Nakil sandıkları ve kutuları,
Ambulans ve diğer nakil araçları,
Araştırma laboratuvarı için
gerekli diğer araç ve gereçler,
2 - B tipi kan merkezinde;
PH metre, Fotoelektrik Kolorimetre,
Elektroforez cihazı, 600 cc. lik kan
şişeleri için santrifüj cihazı,
araştırma laboratuvarı teçhizatı
hariç, A tipi kan merkezinde bulunması
gerekli diğer araç ve gereçler.
Kan
merkezlerinde bulunulması zorunlu diğer
donatım
Madde 15 - Daimi akarsu, elektrik,
telefon ile mümkün olduğu takdirde
cereyan kesilmelerine karşı jeneratör
mümkün olduğu takdirde merkezi yayın
sistemi ve televizyon v.b.
Kan ürünleri üretimi yapılan A tipi
kan merkezlerinde ayrıca bu amaçla
gerekli bölüm, araç, gereç ve personel
bulunur.
Kan
merkezlerinin çalışma usul ve
esasları
Madde 16 - Kan Merkezlerinde görev 24
saat aralıksız olarak devam eder.
Kan merkezi idaresi mevzuat dahilinde görevin
aralıksız devamından
sorunludur.
Kan alınması hekim gözetimi altında
yapılır. Gezici ekip faaliyetlerinin
de hekim nezaretinde yapılması
gereklidir. Aksi halde doğacak her türlü
tıbbi hatadan kan merkezi müdürü
sorumludur.
Teknik çalışmalardan müdür,
laboratuvar uzmanı ve görevi yapan
teknisyenler sorumludur.
Kan transfüzyonu yapmak kan merkezlerinin
esas görevlerine dahil değildir. Kan
transfüzyonlarının da diğer
solüsyonlar için olduğu gibi
kliniklerce yapılması icap eder.
Stoklama
Zorunluluğu
Madde 17 - Eğitim hastanelerine bağlı
olanlar ile Bakanlıkça tesbit edilen Kan
Merkezleri Bakanlıkça belirlenen
miktarda, plazma ve kan ürünlerini
stoklamakla yükümlüdürler.
Kan
İstasyonunda Bulunması gerekli
Personel, Araç ve Gereç
Madde 18 - Bu İstasyonlar A ve B
tipi Kan Merkezlerine koordineli olarak transfüzyon
ve seroloji alanında eğitim görmüş
bir laboratuvar teknisyeni ve sorumlu bir
hekimin nezareti altında kan dağıtım
işlerini yaparlar.
Gerektiğinde rutin laboratuvar testleri
ve Cross-Match yapılıp, ayrıca
acil hallerde vericiden sorumlu hekimin
nezareti altında kan da alınabilir.
Kan İstasyonlarında kan grubu ve Rh
tiplendirmesi ile Cross-Match testlerini
yapabilecek araç ve gereç bulunmalıdır.
Tutulması
gerekli Kayıt, Fiş ve Etiketler
Madde 19 - Kan Merkezlerinde aşağıda
sayılan kayıt ve fiş işlemlerinin
yapılması zorunludur.
a) Örnekleri Bakanlıkça verilen Kan
verici fişi.
b) Kan alma defterleri: Kan alınan kişi
hakkında gerekli bilgiyi kan alma
tarihini, alınan kan mikta- rını,
protokol numarasını, kimin tarafından
alındığını gösteren
kayıtları ihtiva eder.
c) Kan grubu defteri: Kan vericilerin
tafsilatlı kan gruplarını gösterir.
d) Örnekleri Bakanlıkça verilen kan
istek ve sarf fişleri ve dosyası, günlük,
aylık ve yıllık istatistik
cetvelleri, elde mevcut kan ve ürünlerini gösterir
cetvel.
e) Kan şişesi ve plastik kan torbası
etiketleri.
f) Kan vericilerine mahsus kan grubu kartları:
Kan vericinin kimliğini, adresini, kan
grubu kartı veren merkezin adını
ihtiva eder.
Kan
Alma ve Verme
Madde 20 - Kan alma ve verme işlemlerinin
hekim gözetiminde yapılması
zorunludur.
D Ö R D Ü N C
Ü B Ö L Ü M (Kan
Verilmesinde ve Kan Vericilerde Aranılacak
Sağlık Şartları)
Madde
21 -
Vericilerde aranılması gerekli sağlık
şartları ile kan verilmesinde dikkat
edilecek hususlar şunlardır.
Kan verici 18 ila 65 yaşında, en az
50 kilo ağırlığında
kan basıncı diastolik minimum 70 mm.
Hg. maksimum 100 mm. Hg, Sistolik minimum 100
mm. Hg, maksimum 200 mm. Hg, olmalıdır,
nabzı 50 - 120 arasında, beden
ısısı, kan hemoglobin miktarı
enaz kadınlarda 12,5 gr., Erkeklerde 13,5
gr. olmalıdır.
Mepatit, kronik astım, deri hastalığı,
allerji, sıtma ve diabeti olanlar ile tüberküloz
ve sarılık geçirenlerden ve ilaç
alma ve uyuşturucu madde alışkanlığı
bulunanlardan kan alınmamalıdır.
Bir hafta iyilik süresi geçmeyen solunum
enfeksiyonu hastalarından, son altı
ay içinde plazma ve kan transfüzyonu yapılanlardan
kan alınmamalıdır.
Kan yağlı gıdaların
yenmesinden en az dört saat, diş çektirenlerden
üç gün, aşı yaptıranlardan
iki hafta, kuduz aşısı yaptıranlardan
1 sene, sifiliz geçirenlerden serolojik
testler (-) çıktıktan sonra alınabilir,
Kan verme aralıkları 2 aydan kısa
olmamalı ve 12 aylık süre içinde
en fazla 2 litreyi (4 ünit) geçmemeli, kadınlarda
bu aralık daha uzun olmalıdır.
Kan
alındıktan sonra Dikkat Edilmesi
Gereken Hususlar
Madde 22 - Kol kontrol edilmeli, kanama
durunca ufak bir bant yapıştırılmalıdır.
Kan vericinin kendisini iyi hissedinceye kadar
yatması sağlanmalıdır.
Sürekli bedensel çalışma yapanların
(Örneğin vinç operatörleri, tren
makinistleri, taksi şoförleri, telefon
hat teknisyenleri, pilotlar v.s.) organizmanın
adaptasyonu için bir süreye ihtiyaç olduğundan
kan alındıktan sonra 12-72 saat geçmeden
işe başlatılmamaları
gerekir.
Kan verici ayağa kalkınca görevli
kendisini hemen terk etmemelidir.
Kan vericiye uyması gereken bazı
basit bilgiler verilmelidir.
Alınan
Kanlarda Yapılması Gereken Testler
Madde 23 - Alınan Kanlarda yapılacak
testler; Kan grup tayini, Rh tayini, uygunluk
veya çapraz karşılaştırma
(Cross-Match), VDRL tesleri, Hepatit B yüzey
antijeni testleri, (ters akımda immüno-
elektroforez, reverse pasif hemaglütinasyon
testi), sıtma paraziti aranmalıdır.
B
E Ş İ N C İ B Ö L
Ü M (Tam Kanın Taşınması
Gerekli Nitelikler)
Kanın Özellikleri
Madde 24 - Plazması ayrıldığında
çöken alyuvarlar koyu kırmızı
ve üstte bulunan plazma sarı bir tabaka
halinde olmalı, içerisinde hemoliz
bulunmamalı, plazma ve eritrosit
tabakaları arasındaki çizgi
belirgin ve kesiksiz olmalıdır.
Alyuvar tabakası üzerinde kalınlığı
1 mm. yi geçmeyen grimsi renkte lökositlerden
oluşan bir tabaka bulunmalıdır.
Plazma berrak veya yağların
mevcutiyetinden dolayı hafif bulanık
olabilir. Fazla yağlı ve bulanık
olmamalıdır.
Kan
Gruplarının Tayini
Madde 25 - Kanın ABO gruplarının
tayini hem hücre kontrol, hem de serum
kontrol usulleriyle (eritrosit, antijen,
izoaglutinin tayini) yapılmalı,
gerektiğinde alt grup ve nadir kan
grupları da tayin edilmelidir. Rh faktör
tayini kan vericiden alınan tüpteki
alyuvarlardan faydalanılarak mümkünse
iki ayrı cins veya seriden anti-serum
kullanılmak suretiyle yapılmalıdır.
Anti-D yani Rh ile negatif sonuç veren kanlar
bir defa da DU testine tabi tutulmalıdır.
Kanın
Alınması
Madde 26 - Tam kan aseptiktir. Kapalı
sistemle ve her türlü steril şartlara
azami riayet edilerek alınır. Hasta
için kullanılacak kan şişesinden
veya plastik kan torbasından herhangi bir
amaçla kan alınmaz. Kan alınması
sırasında şişe ve pilot tüplerin
doğru etiketlenmesine büyük dikkat
sarfedilmelidir.
Kanın
Muhafazası
Madde 27 - Kan steril şişeler
ve plastik kan alma torbaları içine alınır
ve kullanılıncaya kadar 4 - 6° C da
saklanır. Gerekli muayeneler ve nakliye için
bir saaten fazla dışarıda bırakılamaz.
Kan muhtelif defalar çıkarılıp
tekrar yerine konulmamalıdır. Uygun
şartlar altında kan normal olarak
etiketin üzerindeki son kullanma tarihine
kadar muhafaza edilebilir (normal kan) ve
transfüzyonda
kullanılabilir.
Kan şişesi içerisine dışarıdan
antiseptik, bakteriostatik veya herhangi bir
madde ilave edilemez. Kan ihtiva eden şişenin
çalkalanmasından sakınılmalıdır.
Antikoagülanın
Niteliği
Madde 28 - Kan, reaksiyonu asit olan ve
içinde dekstroz bulunan sitrat solüzyonunda
toplanır. Aşağıdaki formül
27 nci maddede belirtilen şartlar altında,
alyuvarların 21 gün muhafaza
edilebilmesi için uygun bir formüldür.
Sitrik Asit : 0.48 gm.
Sodyum Sitrat : 1.32 gr.
Dekstroz (saf) : 1.47 gm.
Pirojensiz Damıtık Su : add. 100 cc.
Buna benzer (CPD gi.i) başka formüller
de kullanılabilir. Ancak kullanılacak
antikoagülan miktarı ve terkibinin 420
cc. kanın pıhtılaşmasını
önleyici ve 21 - 28 gün saklanmasını
mümkün kılıcı ve insan için
tamamen zararsız nitelikte olması
gerekir.
Şişeye konulmuş bulunan
antikoagülanın şişe içine alınan
kan oranı şişe veya torba üzerinde
yazılı miktarlar içinde olmalıdır.
Kan
Alma Şişesi ve Plastik Kan Alma
Torbalarının Nitelikleri
Madde 29 - Kan alma şişeleri
ve plastik kan torbaları ile ilgili ayrıntılı
nitelikler Bakanlıkça tesbit edilir.
Kan
Alma ve Verme Setlerinin Nitelikleri
Madde 30 - Kan alma ve verme setleri
lastik veya plastikten olabilir. Pirojen ve
toksit madde ihtiva etmeyip steril olmalı
ve bir defa kullanılmalıdır.
Setlerin diğer nitelikleri Bakanlıkça
belirlenir.
Kan
Şişelerinin ve Torbalarının
Etiketlenmesi
Madde 31 - Tam kanı ihtiva eden
şişe ve torbaya yapıştırılacak
etikette aşağıdaki bilgiler
bulunacaktır.
a) Kan alan kurumun adı,
b) Kanın seri numarası,
c) Kan grubu (ABO),
d) Kanın Rh grubu (Pozitif veya negatif
olarak),
e) Antikoagülan solüsyonunun formülü ve
miktarı,
f) 4 - 6° C de muhafaza edileceği,
g) Kanın alınma tarihi,
h) Kanın son kullanma tarihi,
ı) Hastaya verilmeden önce mutlaka
Cross-Match yapılması gerektiği,
i) Gözle görülür hemolizin mevcudiyeti
halinde kullanılmaması gerektiği,
Bu bilgiler etiketlere beyaz zemin üzerinde
siyah harflerle Türkçe ve İngilizce
olarak yazılır. Gerektiğinde ek
bilgiler yazılmak üzere etikette ayrıca
boş bir bölüm bırakılır.
Etiket örneği Bakanlıkça
belirlenir.
Kanın
Taşınması
Madde 32 - Kan ihtiva eden şişe
veya torba, içerisinde buz bulunan veya
ısıyı geçirmeyen plastik köpükten
yapılmış veya izole edilmiş
özel kaplar içinde taşınır.
Bu kaplar, içerisindeki ısıyı
24 saat süre ile 4-10° C de muhafaza
etmelidir. Şişe veya torba doğrudan
buzla temas etmemeli veya buzluğa
konulmamalıdır.
Kanın
temini
Madde 33 - Kan ve Kan Ürünlerinin sağlanabilmesi
ve uygun kan verici temini için Bakanlıkça
hazırlanan ulusal kan proğramının
ilgili kuruluşlarca uygulanması, kan
stoku ve kan ihtiyacının sağlan-
ması için Bakanlıkça belirlenen
tedbirlerin tüm kamu kurum ve kuruluşları
ile gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerce
yerine getirilmesi zorunludur.
Kan Merkezleri veya kan istasyonu açmakla
zorunlu olan kurum ve kuruluşlar, bu yönetmelik
hükümlerine uymak, kan ve kan ürünleri ile
ilgili uygulamada ortaya çıkan sorunları,
istatistiki bilgileri Bakanlığa
zamanında bildirmekle yükümlüdürler.
Kan
Temininde Gerekli Tedbirler
Madde 34 - Bakanlık ülkenin
ihtiyacı olan kanı temin etmek için
gerekli gördüğü önlem ve tedbirleri
alır.
Kan
İsrafının Önlenmesi
Madde 35 - Kan temini ile kan sarfı
arasındaki dengenin sağlanıp sağlanmadığı
ve kan tranfüzyonu amacı doğrultusunda
istek ve kullanım yapılıp yapılmadığı,
kan merkezleri ve istasyonları ile
klinik- lerde kan kullanımında
dikkatli olunması hususları Bakanlıkça
denetlenir.
Kan vermeye bağlı olarak birçok
reaksiyonlar görüldüğünden açık
endikasyonlar olmadıkça kan
verilmemelidir. Eğer mutlak endikasyon
varsa hastanın tam kan veya kan
komponetlerinden hangi- sine gereksinimi olduğu
ve ne miktar verilmesi gerektiği kararlaştırılmalıdır.
Bunun için;
Kan Merkezlerine yapılacak isteklerde
kullanma amaçları açıklanmalı
ve eksiksiz doldurulmalıdır.
Plazma gerekenlere sadece plazma verilmelidir.
Kan merkezleri ve istasyonları kullanım
süreleri sona ermek üzere olan kanların
öncelikle ihtiyacı bulunan diğer
merkez ve istasyonlara göndermeli, kanın
niteliği bozulmadan kullanımı
sağlanmalıdır.
Kan
Kullanımı
Madde 36 - Genellikle normal kişilerde,
cerrahi girişimlerde 500 cc kan kaybına
iyi tahammül edilir. Bunlardan çoğunlukla
kan veya serum verilmesine gerek yoktur.
1000 cc civarında kan kaybı
ekspander solüsyonlarla giderilebilir. Bundan
fazlasında mutlaka kana ihtiyaç vardır.
Kan genel olarak aşağıdaki
hallerde kullanılır.
Alyuvar süspansiyonu
Kanamada, Anemide, Co zehirlenmesinde,
Şoku önleme veya tedavi amacı ile
kan volümünü düzeltmek için;
Pıhtılaşma mekanizmasını
düzeltmek amacı ile,
Trombosit ve diğer pıhtılaştırıcı
kan elemanlarını temin etmek için;
Hipoporotrombinemide,
Hipoproteinemiyi düzeltmek amacı ile
Karaciğer hastalıkları, nefrit,
kolit, ülseroz, mide kanseri ve benzeri
durumlarda,
Enfeksiyon hastalıklarında
organizmanın desteklenmesinde ve
ameliyatlarda
Eğitim
Madde 37 - Kan temini için halkın
eğitimi (sesli yayınlar, görüntülü
ve basılı yayınlar, seminer,
konferans gibi toplantılar yapılır.)
Kan israfını önleme, kanın
kullanımı ile ilgili sağlık
personeli eğitimi ise Bakanlıkça
veya ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca
veya gönüllü kuruluşlarca açılacak
kurs,
seminer ve benzeri toplantılarla, hizmet
içi eğitim şeklinde yapılır.
Bakanlıkça tesbit edilen diğer eğitim
uygulamaları ilgili kuruluşlarca
yerine getirilir.
Kan
Merkezlerinin İdari ve Teknik Denetimleri
Madde 38 - Kan ve Kan Ürünleri ile
ilgili faaliyette bulunan kurum ve kuruluşlar
yılda en az iki defa Bakanlıkça
denetlenir. Bu denetlemelerde tesbit edilen
aksaklıkların devam etmesi halinde,
sorumlular hakkında idari ve cezai kovuşturma
işlemleri yapılır.
Ücretlerin
tesbiti
Madde 39 - Kan vericilere ödenecek ücret
ile üretilen kanların ve kan ürünlerinin
satış fiatları Bakanlıkça
tesbit edilir ve her yıl aralık ayında
gözden geçirilir.
A L T I N C
I B Ö L Ü M
(Kan Ürünleri Üretim Faaliyetleri)
Kan
Ürünleri Üretim Laboratuvarları
Madde 40 - Kan ürünleri üretim
laboratuvarları, sadece test serumu,
plazma ve plazma ürünleri üretim
faaliyetinde bulunmak üzere, gerçek kişilerle
özel hukuk tüzel kişileri ve T.C. Kızılay
Derneği tarafından açılabilir.
Kurulması
ve İşletmeye Açılması
Madde 41 - Kan Ürünleri üretim
laboratuvarları kurulması ve işletmeye
açılması için Bakanlıktan
kurma ve işletme izni alınması
şarttır.
Başvurma
ve Gerekli Belgeler
Madde 42 - İlgililerin bir dilekçe
ile mahallin en büyük mülkiye amirliğine
başvurmaları gereklidir.
Başvuru dilekçesine a) Kan ürünleri üretim
laboratuvarlarının kurulacağı
veya açılacağı yerin adresi,
ismi, krokisi veya kurulacak laboratuvarın
Bayındırlık Müdürlüğünce
onaylı krokisi,
b) Kurucu gerçek kişi ise, nüfus cüzdanı
veya onaylı örneği, şirket
ise, şirket sözleşmesinin noter
tasdikli örneği,
c) Müdür ve bakteriyoloğun diploma veya
uzmanlık belgesi ile tabib odasından
alınacak odaya kayıtlı olduğuna
dair belgeler eklenir.
Başvuru, mahallin en büyük sağlık
amirliğince veya teşkil ettireceği
bir heyetçe incelenerek Valiliğinin görüşü
ile birlikte belgeler Bakanlığa gönderilir.
Bakanlık dosya üzerinde ve gerekirse
mahallinde inceleme yaptıktan sonra uygun
gördüğü takdirde kurma izni verir.
Kurma izni, belgelerin Bakanlığa gönderildiği
tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde
verilir. Uygun görülmemesi halinde durum aynı
süre içerisinde ilgililere bildirilir.
İstisna
Madde 43 - T.C. Kızılay Derneğince
açılan bu laboratuvarlardan kan ürünleri
üretim faaliyetlerinin yanısıra Kan
Merkezlerinin kanla ilgili çalışmalarıda
yapılabilir.
Sorumluluk
Madde 44 - Kan ürünleri üretim
laboratuvarından laboratuvar sahibi
sorumludur.
Nakil
Madde 45 - Kan Ürünleri üretim
laboratuvarının başka yere
nakli halinde durum derhal mahallin en büyük
mülki amirliğine bildirilir.
Nakledilen laboratuvar yetkililerce incelenip
uygun görülmesinden sonra faaliyetine devam
edebilir.
Bulundurulması
zorunlu personel
Madde 46 - Kan ürünleri üretim
laboratuvarında aşağıda
sayılan personelin bulundurulması
zorunludur.
a) Hematoloğ veya mikrobiyolog: Kan
transfüzyon serolojisinde en az bir yıl
tecrübeli uzman hekim,
b) Kimya mühendisi,
c) Kimyager
d) Mikrobiyoloğ (a; maddesindeki hekim
hematoloğ ise)
e) Teknisyen ve laborant (Yeteri kadar)
Madde
47 - Kan ürünleri üretim laboratuvarında
bulunması gerekli birimler araç ve gereçler.
A. Birimler:
1 - Kan grup tipleri tayini ve Anti-Serum
Laboratuvarı: (20 M2)
2 - Bakterioloji Laboratuvarı (20 M2)
3 - Araştırma ve Kontrol Laboratuvarı.
(30 M2)
4 - Plazma Fraksinasyon Laboratuvarı. (25
M2)
5 - Liyofilizasyon Laboratuvarı. (25 M2)
6 - Solüsyon hazırlama Laboratuvarı.
(20 M2)
7 - Steril odalar en az iki adet 3 kademeli.
(25 M2)
8 - Yıkama ve Sterilizasyon Laboratuvarı.
(50 M2)
9 - Distile ve Demineralize su hazırlama
Laboratuvarı (30 M2)
10 - Pyrogenite ve Deney Hayvanları
Laboratuvarı. (40 M2)
11 - Ham madde depoları (20 M2)
12 - Ürün depoları (+4° C'lik soğuk
oda) 10 M2 (2 adet) veya buzdolapları
(yeteri miktarda)
13 - Plazma depolamak için -30°C'lik soğuk
oda veya dipfriz (yeteri miktarda)
14 - Büro hizmetleri için birimler.
15 - Arşiv (15 M2)
16 - Kütüphane (İhtiyari)
B. Araç ve Gereçler:
1 - Dipfriz
2 - Bakteriolojik etüv (0-70°C'lik)
3 - Kuruhava sterilizatörü (250°C'lik)
4 - Benmari (0-100°C'lik)
5 - Otoklav
6 - Mikroskop Binoküler
7 - pH Metre
8 - Elektroforez cihazı
9 - Flamephotometer.
10 - Hassas terazi
11 - Adi terazi
12 - Santrifüj (600 cc'lik kan şişeleri
için), Soğutucu 0+20°
13 - Santrifüj laboratuvar tipi
14 - Liyofilizasyon cihazı.
15 - 17.000 Devir/Dakika büyük sanayi tipi
santrifüj (soğutmalı)
16 - Karıştırma ve solüsyon
kazanlar.(316 kalite paslanmaz çelikten
mamul)
17 - Filtre cihazları. (Membran veya
amyant plaklı)
18 - Gerekli filitreler (Membran veya amyant
plaklar)
19 - Şişe ve ampul yıkama
cihazları.
20 - Gerekli steril doldurma ve kapatma
cihazları.
21 - Laboratuvar için gerekli cam malzemeler.
22 - Spektrofotometre.
Denetim
Madde 48 - Kan ürünleri üretim
laboratuvarları mahalli yetkili
makamlarca veya Bakanlık müfettiş-
leri veya Bakanlıkça teşkil
edilecek ekiplerle yılda en az iki defa
denetlenir. Bu denetlemelerde tesbit edilen
aksaklıklar, ilgili kurum ve kuruluşlarca
verilen süre içinde giderilir. İkinci
defa yapılan denet- lemelerde aynı
aksaklıkların devam ettiğinin
tesbiti halinde faaliyetten men edilerek
ruhsatları geri alınır.
Yürürlükten
Kaldırma
Madde 49 - 20 Mart 1972 tarih ve
14134 sayılı Resmi Gezete'de yayımlanmış
olan Kan Merkez- lerinin Açılması
ve Çalışmaları Hakkındaki
265 sayılı Yönetmelik ile 265 sayılı
Kan Merkezlerinin açılması ve Çalışmaları
hakkındaki Yönetmelik'in bazı
maddelerinin değiştirilmesi ve yeni
bazı mad-
deler eklenmesi hakkında hazırlanıp
3/10/1977 tarih ve 16073 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanan ek Yönetmelik
yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 50 - Bu Yönetmelik Resmi
Gazete'de yayınlandığı
tarihten itibaren yürürlüğe girer.
Yürürtme
Madde 51 - Bu Yönetmelik hükümlerini
Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı
yürütür.
|